دادخواست الزام به تقسیم مال مشاع | راهنمای کامل تنظیم و نمونه

اگر مالک ملکی هستید که با شریکتان به مشکل خورده اید و او راضی به تقسیم نیست، نگران نباشید! دادخواست الزام به تقسیم مال مشاع، راهکار قانونی برای پایان دادن به این شراکت و رسیدن به حق شماست. این دادخواست به شما کمک می کند تا مالکیت مشترک را به مالکیت مجزا تبدیل کنید و از بلاتکلیفی خارج شوید.

مال مشاع، مثل یک خانه پدری که به شما و خواهر و برادرتان ارث رسیده، یا زمینی که با دوستتان خریدید، یک دردسر شیرین و گاهی هم تلخ است. شیرین چون مالکش هستید، تلخ چون تصمیم گیری ها و اداره اش گاهی کار دست آدم می دهد. وقتی توافق بین شرکا از بین برود و هر کس سازی بزند، بهترین راه حل این است که مالکیت مشاعی را به مالکیت مفروز تبدیل کنیم، یعنی هر کس سهم خودش را جداگانه داشته باشد. اگر شریکتان پای میز توافق نیامد، قانون دست شما را بسته نمی گذارد. اینجاست که پای دادخواست الزام به تقسیم مال مشاع به میان می آید. ما در این راهنمای کامل، از صفر تا صد این دادخواست، از تعریف مال مشاع و روش های تقسیمش گرفته تا مراحل دادگاهی و حتی یک نمونه دادخواست آماده، همه چیز را برایتان شفاف می کنیم. پس همراه ما باشید تا با خیال راحت، حق و حقوقتان را پیگیری کنید.

مال مشاع چیست و چرا تقسیم آن ضروری است؟

قبل از اینکه بخواهیم وارد بحث دادخواست و دادگاه شویم، بیایید یک بار برای همیشه تکلیفمان را با اصطلاح مال مشاع روشن کنیم. در زبان حقوقی، مال مشاع یعنی مالی که مالکیتش بین دو یا چند نفر مشترک است، بدون اینکه سهم دقیق و مشخص هر کس در جزء جزء آن مال جدا شده باشد. فکرش را بکنید، یک کیک دارید که بین سه نفر تقسیم شده، ولی هنوز برش نخورده است؛ هر سه نفر در تمام اجزای کیک شریک هستند.

تعریف دقیق مال مشاع و تفاوت هایش

بر اساس ماده ۵۷۱ قانون مدنی، شرکت عبارت است از اجتماع حقوق مالکین متعدد در شیء واحد به نحو اشاعه. یعنی چندین نفر همزمان مالک یک چیز هستند، به طوری که هر ذره از آن مال مشاع، متعلق به همه مالکین است. هیچ کس نمی تواند بگوید این گوشه از مال مال من است و آن گوشه مال شما!

حالا این مال مشاع چه فرقی با مال مفروز و تفکیک شده دارد؟

• مال مفروز: مالی است که مالکیتش کاملاً جدا و مستقل باشد. مثلاً خانه ای که فقط سندش به نام شماست، یک مال مفروز است.
• مال تفکیک شده: این اصطلاح بیشتر برای املاک به کار می رود. وقتی یک ملک بزرگ را به چند قطعه کوچک تر تقسیم می کنند و هر قطعه سند جداگانه می گیرد، می گویند ملک تفکیک شده است. تفکیک، یک عمل اداری در اداره ثبت است و معمولاً برای املاک بدون سابقه مشاعی یا برای فراهم کردن زمینه افراز (که جلوتر می گوییم) انجام می شود.

در واقع، مال مشاع حالتی است که هنوز هیچ تقسیم یا تفکیکی روی آن انجام نشده و همگی در ذره ذره آن سهیم هستند.

دلایل و روش های ایجاد مالکیت مشاع

مالکیت مشاع به روش های مختلفی ایجاد می شود که احتمالاً حداقل با یکی از آن ها آشنا هستید:

1. ارث: رایج ترین حالت! وقتی خدای ناکرده عزیز از دست رفته ای، مالی را برای ورثه به جا می گذارد، تا زمانی که ورثه تقسیم ترکه نکنند، همه در آن مال شریک مشاعی هستند.
2. خرید مشترک: شاید با دوست یا شریکتان یک زمین یا خانه را به صورت مشترک خریده اید تا بعدها آن را بسازید یا بفروشید.
3. عقد شرکت: زمانی که چند نفر با هم قرارداد شرکت می بندند و سرمایه هایشان را روی هم می گذارند تا با آن مالی را بخرند یا کسب وکاری راه بیندازند، آن مال به صورت مشاعی بینشان قرار می گیرد.

حق تقسیم مال مشاع و اصل عدم اجبار به ادامه شراکت

حالا چرا تقسیم این مال مشاع این قدر مهم است؟ چون هیچ شریکی را نمی شود به زور در یک شراکت نگه داشت. این یک اصل مهم حقوقی است که در ماده ۵۸۳ قانون مدنی هم به آن اشاره شده: هر یک از شرکا می تواند هر وقت بخواهد، تقاضای تقسیم مال مشترک را بنماید. این یعنی شما حق دارید هر زمان که حس کردید ادامه شراکت برایتان مقدور نیست، برای تقسیم آن اقدام کنید.

گاهی اوقات، ادامه شراکت به دلیل اختلاف نظرها، عدم توانایی در اداره مال، نیاز مالی یکی از شرکا یا حتی فوت یکی از آن ها، مشکلات زیادی ایجاد می کند. در این شرایط، تنها راه حل منطقی و قانونی، تقسیم مال مشاع است.

موارد محدودیت حق تقسیم

البته مثل هر قانونی، این حق تقسیم هم ممکن است استثنائاتی داشته باشد:

• شروط ضمن عقد: اگر در سند یا قرارداد اصلی شراکت، شرطی گذاشته باشید که مثلاً تا فلان تاریخ حق تقسیم ندارید، باید به آن شرط پایبند باشید.
• وقف: مالی که وقف شده باشد، قابل تقسیم نیست.
• اموالی که از نظر قانونی قابل تقسیم نیستند: مثلاً یک چاه آب مشترک که تقسیم آن باعث از بین رفتن منفعتش می شود.

روش های تقسیم مال مشاع: از توافق تا اجبار قضایی

وقتی صحبت از تقسیم مال مشاع می شود، همیشه نباید فورا به فکر دادگاه و دعوا افتاد. راهکارهای مختلفی برای این کار وجود دارد که از توافق دوستانه شروع می شود و به اجبار قانونی در دادگاه ختم می گردد. بیایید این روش ها را با هم بررسی کنیم.

تقسیم به تراضی (توافقی)

بهترین و راحت ترین راه، تقسیم به تراضی است. یعنی همه شرکا با هم بنشینند و به توافق برسند که مال را چگونه تقسیم کنند.

تعریف و شرایط قانونی

بر اساس قسمت اول ماده ۵۹۱ قانون مدنی، اگر همه شرکا به تقسیم مال مشترک و نحوه آن راضی باشند، تقسیم به همان شکلی که خودشان توافق می کنند، انجام می شود. ماده ۳۱۳ قانون امور حسبی هم می گوید اگر تمام ورثه و اشخاصی که در ترکه شرکت دارند حاضر و رشید (یعنی بالغ و عاقل) باشند، می توانند ترکه را به هر نحوی که بخواهند بین خودشان تقسیم کنند.

شرط اصلی این روش، رضایت همه شرکاست. حتی اگر یکی از شرکا هم راضی نباشد، این روش عملاً منتفی می شود.

مراحل و نکات عملی برای تقسیم توافقی

اگر همه شرکا راضی بودند، می توانید مراحل زیر را دنبال کنید:

1. تنظیم صورت جلسه یا توافق نامه: حتماً یک برگه بنویسید و در آن جزئیات توافق را ذکر کنید. مثلاً اگر یک زمین را تقسیم می کنید، مشخص کنید کدام قطعه به چه کسی می رسد. همه شرکا باید زیر این توافق نامه را امضا کنند.
2. تطبیق با کارشناس: در املاک، بهتر است قبل از تنظیم سند نهایی، یک کارشناس نقشه بردار بیاورید تا سهم بندی ها را روی نقشه مشخص کند و مطمئن شوید که تقسیم عادلانه و قابل اجراست.
3. تنظیم سند رسمی: پس از توافق و مشخص شدن جزئیات، باید به اداره ثبت اسناد و املاک مراجعه کنید و با حضور در دفترخانه، سند رسمی تفکیکی یا تقسیم نامه رسمی تنظیم کنید. این مرحله بسیار مهم است تا در آینده مشکلی پیش نیاید.

مزایا و معایب تقسیم توافقی

• مزایا: سریع تر، کم هزینه تر، کم دردسرتر، و حفظ روابط حسنه بین شرکا.
• معایب: اگر توافق به صورت کتبی و رسمی نباشد، ممکن است در آینده دردسر ایجاد شود. همچنین، یافتن توافق در برخی موارد دشوار است.

تقسیم به حکم دادگاه (قضایی یا اجباری)

حالا فرض کنید که شرکا نتوانستند به توافق برسند. در این حالت، چاره ای جز مراجعه به دادگاه و درخواست تقسیم اجباری مال مشاع نداریم.

هیچ کس مجبور نیست تا ابد در یک شراکت ناخواسته باقی بماند. اگر توافق دوستانه نشد، قانون مسیر تقسیم اجباری را برای شما باز می گذارد.

تفاوت ها و انواع تقسیم قضایی

در تقسیم قضایی، دادگاه با توجه به نوع مال و شرایط آن، یکی از روش های زیر را برای تقسیم تعیین می کند:

افراز (تفکیک سهم شریک)

افراز یعنی جدا کردن سهم هر شریک از بقیه مال مشاع، به طوری که هر قسمت بعد از افراز سند جداگانه بگیرد.

• تعریف و شرایط: افراز زمانی اتفاق می افتد که مال قابل تقسیم به قطعات مساوی یا با تعدیل باشد و جداسازی سهم هر شریک به او ضرر نزند. مثلاً یک زمین بزرگ که می شود آن را به چند قطعه کوچک تر تقسیم کرد.
• مرجع صالح: در مورد املاک ثبت شده، مرجع اصلی برای درخواست افراز، اداره ثبت اسناد و املاک است. اما اگر بین شرکا اختلافی درباره مالکیت وجود داشته باشد یا سابقه ثبتی ملک مشخص نباشد، دادگاه عمومی حقوقی صالح به رسیدگی است.
• تفاوت افراز با تقسیم و تفکیک:
  • افراز: جداسازی سهم شرکا از یکدیگر در یک مال مشاع، با هدف پایان دادن به اشاعه.
  • تقسیم: یک مفهوم کلی تر است که شامل افراز و سایر روش های تقسیم می شود. افراز یکی از مصادیق تقسیم است.
  • تفکیک: یک عمل اداری برای تقسیم یک ملک بزرگ به قطعات کوچک تر است که معمولاً قبل از افراز یا تقسیم انجام می شود. در تفکیک، هنوز مالکیت مشاعی می تواند وجود داشته باشد، اما در افراز، هدف پایان دادن به مالکیت مشاعی است.

تقسیم به رد و تعدیل (زمانی که افراز ممکن نیست)

گاهی اوقات، مال مشاع را نمی توان به صورت کاملاً مساوی و بدون ضرر تقسیم کرد. در این مواقع، دادگاه از روش تقسیم به رد و تعدیل استفاده می کند.

• تعریف و نحوه عملکرد (ماده ۵۹۷ قانون مدنی): اگر سهم بندی به گونه ای باشد که برخی قطعات از نظر ارزش کمتر یا بیشتر از سهم بقیه باشند، دادگاه دستور می دهد که شرکای دارای سهم بیشتر، مبلغی را به عنوان رد یا تعدیل به شرکای دارای سهم کمتر بپردازند تا توازن برقرار شود.
• نقش کارشناس رسمی دادگستری: در این روش، نقش کارشناس رسمی دادگستری حیاتی است. کارشناس باید مال را ارزش گذاری کند، قابلیت تقسیم آن را بررسی کند و در صورت لزوم، میزان مبلغ تعدیلی را مشخص کند.

دستور فروش مال مشاع (زمانی که افراز و تقسیم ممکن نیست)

بدترین و آخرین راه حل، وقتی است که مال نه قابل افراز است و نه قابل تقسیم به رد و تعدیل. در این حالت، چاره ای جز فروش مال نیست.

• تعریف و شرایط: اگر دادگاه به این نتیجه برسد که مال به هیچ عنوان قابل تقسیم فیزیکی نیست (مثل یک آپارتمان کوچک یا یک خودرو)، دستور فروش آن را از طریق مزایده صادر می کند.
• فرآیند (مزایده): مال از طریق مزایده به فروش می رسد و پول حاصل از آن بین شرکا به نسبت سهمشان تقسیم می شود. این فرآیند زیر نظر دادگاه و اداره اجرای احکام انجام می شود.
• تفاوت دستور فروش با تقسیم و افراز:
  • دستور فروش: هدف آن تبدیل مال به پول و تقسیم پول است، نه تقسیم فیزیکی مال.
  • تقسیم و افراز: هدف آن ها جداسازی فیزیکی مال و پایان دادن به اشاعه روی خود مال است.

مراحل تنظیم و طرح دادخواست الزام به تقسیم مال مشاع

وقتی تصمیم گرفتید که از طریق دادگاه اقدام کنید، باید یک سری مراحل اداری و حقوقی را طی کنید که با تنظیم دادخواست الزام به تقسیم مال مشاع شروع می شود.

تعیین دادگاه صالح

اولین قدم این است که بدانید دادخواست خود را باید به کدام دادگاه ارائه دهید. در مورد املاک، دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع مال صالح به رسیدگی است. مثلاً اگر ملک مشاع شما در شیراز است، باید به دادگاه عمومی حقوقی شیراز مراجعه کنید.

نحوه صحیح تنظیم مشخصات خواهان و خوانده

در دادخواست باید مشخصات کامل خودتان (خواهان) و شریک یا شرکا (خوانده) را دقیقاً بنویسید:

• نام و نام خانوادگی کامل
• نام پدر
• شماره ملی
• شغل
• محل اقامت دقیق (آدرس و کد پستی)

اگر خوانده چندین نفر هستند، باید مشخصات همه آن ها را به طور کامل قید کنید.

تعیین خواسته در دادخواست

مهمترین قسمت دادخواست، خواسته شماست. در اینجا باید دقیقاً مشخص کنید که از دادگاه چه می خواهید. خواسته شما باید این باشد: الزام به تقسیم مال مشاع و در صورت عدم امکان، صدور دستور فروش. با این عبارت، دادگاه هم حق تقسیم را بررسی می کند و هم در صورت عدم امکان، سراغ فروش می رود. نوع مال مشاع (ملک مسکونی، تجاری، زمین کشاورزی و غیره) و پلاک ثبتی آن را هم حتماً قید کنید.

دلایل و منضمات ضروری دادخواست

برای اینکه دادگاه به حرف شما اعتماد کند، باید مدارک و دلایلتان را پیوست دادخواست کنید. این مدارک شامل موارد زیر می شوند:

• فتوکپی مصدق سند مالکیت: چه سند رسمی باشد، چه مبایعه نامه یا قولنامه عادی. مصدق یعنی رونوشت برابر اصل شده.
• فتوکپی مصدق شناسنامه و کارت ملی: هم شما (خواهان) و هم خوانده (در صورتی که موجود باشد).
• گواهی انحصار وراثت: اگر ملک به صورت ارث به شما رسیده، حتماً گواهی انحصار وراثت را ضمیمه کنید.
• استعلام ثبتی ملک: گاهی دادگاه خودش این استعلام را می گیرد، اما اگر شما آن را تهیه کنید، روند کار سریع تر می شود.
• درخواست ارجاع امر به کارشناسی: معمولاً برای تقسیم مال مشاع، نظر کارشناس رسمی دادگستری ضروری است. این درخواست را از همان ابتدا در دادخواست خود بنویسید.

اهمیت تعیین بهای خواسته و نحوه محاسبه آن

بهای خواسته در دادخواست های مالی مشخص می شود و بر اساس آن، هزینه های دادرسی هم تعیین می گردد. در مورد دادخواست الزام به تقسیم مال مشاع، اگر قرار است مال عیناً تقسیم شود، خواسته غیرمالی محسوب می شود و هزینه دادرسی آن ثابت است. اما اگر از دادگاه دستور فروش مال را هم خواسته اید، بهای خواسته بر اساس ارزش مال تعیین می شود. معمولاً در املاک، ارزش منطقه ای ملاک قرار می گیرد، یا می توانید آن را به صورت علی الحساب تعیین کنید. برای این بخش بهتر است با یک وکیل مشورت کنید.

پرداخت هزینه دادرسی

بعد از تنظیم دادخواست و پیوست کردن مدارک، باید هزینه دادرسی را پرداخت کنید. این هزینه شامل هزینه برگ دادخواست، هزینه ابطال تمبر و سایر هزینه های قانونی است که بر اساس تعرفه قوه قضائیه محاسبه می شود و از طریق دفاتر خدمات قضایی الکترونیک قابل پرداخت است.

فرآیند رسیدگی به دادخواست در دادگاه

بعد از اینکه دادخواست شما ثبت و به دادگاه صالح ارسال شد، نوبت به فرآیند رسیدگی می رسد. این بخش ممکن است کمی زمان بر باشد، اما با آگاهی از مراحل، می توانید بهتر آن را دنبال کنید.

تشکیل جلسه دادرسی و رسیدگی به اظهارات طرفین

اولین قدم، تعیین وقت رسیدگی است. دادگاه طرفین دعوا (خواهان و خوانده) را با ارسال ابلاغیه دعوت می کند. در جلسه اول دادرسی، قاضی به اظهارات شما و شریکتان گوش می دهد. شما فرصت دارید دلایل و مدارکتان را ارائه کنید و شریکتان هم می تواند دفاعیات خودش را مطرح کند. اگر در این مرحله هم توافقی حاصل نشود، قاضی به مرحله بعدی می رود.

ارجاع به کارشناسی رسمی دادگستری

در بیشتر پرونده های تقسیم مال مشاع، نظر کارشناس رسمی دادگستری یک رکن اساسی است.

• چه زمانی و چرا؟ زمانی که قابلیت افراز یا تقسیم عین مال مورد تردید باشد یا برای تعیین ارزش سهام و لزوم تعدیل (پرداخت مازاد)، دادگاه دستور ارجاع امر به کارشناسی می دهد. کارشناس بی طرفانه ملک را بررسی می کند.
• وظایف کارشناس: کارشناس رسمی دادگستری پس از بازدید از ملک، گزارش جامعی تهیه می کند. در این گزارش، او مشخص می کند که آیا مال قابل افراز است یا خیر. اگر قابل افراز بود، چگونه می توان آن را تقسیم کرد و اگر نه، ارزش واقعی مال چقدر است تا در صورت دستور فروش، مبنای مزایده قرار گیرد. او همچنین می تواند در مورد لزوم پرداخت وجه تعدیل هم نظر بدهد.

صدور حکم (رای بر افراز، تقسیم یا دستور فروش)

پس از بررسی تمام مدارک، شنیدن اظهارات طرفین و در نظر گرفتن نظر کارشناس، قاضی حکم خود را صادر می کند. این حکم می تواند یکی از موارد زیر باشد:

• رای بر افراز: اگر مال قابل تقسیم فیزیکی باشد و ضرر و زیانی به شرکا وارد نشود.
• رای بر تقسیم: اگر مال با رد و تعدیل قابل تقسیم باشد.
• دستور فروش: اگر مال به هیچ وجه قابل تقسیم نباشد و چاره ای جز فروش آن نباشد.

اعتراض به رای (تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی)

اگر یکی از طرفین به رای صادر شده اعتراض داشته باشد، می تواند در مهلت قانونی (۲۰ روز برای مقیمین ایران و دو ماه برای مقیمین خارج از کشور) درخواست تجدیدنظرخواهی به دادگاه تجدیدنظر استان را ارائه کند. در مراحل بالاتر و در شرایط خاص، امکان فرجام خواهی در دیوان عالی کشور نیز وجود دارد. این فرآیندها می توانند زمان دادرسی را طولانی تر کنند.

اجرای حکم صادره

پس از قطعیت حکم (یعنی دیگر قابل اعتراض نباشد)، نوبت به اجرای آن می رسد.

• اگر حکم بر افراز یا تقسیم باشد، اقدامات لازم برای ثبت رسمی تقسیم در اداره ثبت انجام می شود.
• اگر حکم بر دستور فروش باشد، پرونده به اداره اجرای احکام دادگستری ارجاع داده می شود. در این مرحله، مال از طریق مزایده به فروش می رسد و پس از کسر هزینه های قانونی، پول حاصل از فروش به نسبت سهم الشرکه بین شرکا تقسیم خواهد شد.

نکات حقوقی و عملی مهم در پرونده های تقسیم مال مشاع

پرونده های مربوط به تقسیم مال مشاع، ظرافت ها و پیچیدگی های خاص خودشان را دارند. توجه به نکات زیر می تواند به شما کمک کند تا با دید بازتری وارد این مسیر شوید.

نقش وکیل متخصص در تسریع و موفقیت پرونده

درست است که خودتان هم می توانید مراحل را طی کنید، اما تجربه نشان داده که کمک گرفتن از یک وکیل متخصص در امور ملکی یا وکیل تقسیم مال مشاع می تواند تفاوت چشمگیری در سرعت و نتیجه پرونده ایجاد کند. وکیل هم به قوانین و رویه های دادگاه مسلط است، هم می تواند بهترین راهکار را برای پرونده شما پیشنهاد دهد و هم از حقوق شما در دادگاه به نحو احسن دفاع کند. او می تواند با تهیه درست و کامل مدارک و تنظیم دقیق دادخواست، از اتلاف وقت و هزینه های اضافی جلوگیری کند.

موارد خاص: مال مشاع موروثی، حضور غایب یا محجور

گاهی اوقات شرایط خاصی پیش می آید که روند را پیچیده تر می کند:

• مال مشاع موروثی: اگر ملک از طریق ارث به شما رسیده، قبل از هر اقدامی باید گواهی انحصار وراثت را داشته باشید. همچنین، سهم الارث هر یک از ورثه باید مشخص باشد. اگر ورثه زیادی باشند و برخی مجهول المکان، کار کمی دشوارتر می شود.
• حضور غایب یا محجور: اگر یکی از شرکا غایب (مثل غایب مفقودالاثر) باشد یا محجور (مثلاً صغیر یا سفیه)، دادگاه برای او قیم یا امین تعیین می کند تا از حقوقش دفاع شود. این فرآیند ممکن است زمان بر باشد.

عواقب عدم اقدام به موقع یا طرح دعوای اشتباه

تعلل در پیگیری حق خود یا طرح دعوای اشتباه (مثلاً درخواست افراز به جای دستور فروش در مالی که قابل افراز نیست) می تواند عواقب بدی داشته باشد:

• اتلاف وقت و هزینه دادرسی مجدد.
• طولانی شدن روند و فرسایشی شدن پرونده.
• گاهی از دست رفتن برخی حقوق به دلیل مرور زمان یا عدم اقدام صحیح.

اهمیت توافق قبل از دعوا

همیشه، حتی در میانه راه دادگاه، اگر امکان توافق با شریکتان را دیدید، آن را جدی بگیرید. توافق خارج از دادگاه یا حتی در جلسه دادگاه (صلح و سازش)، معمولاً بهترین و کم هزینه ترین راه حل است. می توانید از داوری یک شخص مورد اعتماد هم استفاده کنید.

هزینه های جانبی تقسیم و فروش

مراحل تقسیم مال مشاع، خصوصاً اگر به دادگاه کشیده شود، هزینه هایی دارد که باید از آن ها مطلع باشید:

• هزینه دادرسی: که در ابتدای طرح دادخواست پرداخت می شود.
• حق الوکاله وکیل: در صورت استفاده از وکیل.
• هزینه کارشناسی: مبلغی که به کارشناس رسمی دادگستری بابت بررسی و تهیه گزارش پرداخت می شود.
• هزینه های مزایده: در صورت دستور فروش، هزینه های مربوط به چاپ آگهی مزایده، کارمزد اجرای احکام و…

در هر پرونده حقوقی، دانش و اقدام به موقع دو بال موفقیت هستند. قبل از شروع، اطلاعات کافی به دست آورید و در صورت لزوم، از اهل فن کمک بگیرید.

نمونه کامل دادخواست الزام به تقسیم مال مشاع و صدور دستور فروش

این یک نمونه دادخواست جامع است که می توانید با جایگذاری اطلاعات خودتان، از آن استفاده کنید. لطفاً قبل از تکمیل، با یک وکیل مشورت کنید تا از صحت اطلاعات و انتخاب دقیق خواسته اطمینان حاصل کنید.

ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان [نام شهرستان محل وقوع ملک]

با سلام و احترام،

مشخصات	اطلاعات
خواهان:	[نام کامل، نام خانوادگی، نام پدر، شغل، شماره ملی، محل اقامت دقیق و کد پستی]
خوانده:	[نام کامل، نام خانوادگی، نام پدر، شغل، شماره ملی، محل اقامت دقیق و کد پستی]
وکیل یا نماینده قانونی:	[در صورت وجود: مشخصات کامل وکیل یا نماینده قانونی با شماره پروانه و محل دفتر]

تعیین خواسته و بهای آن:

1. تقاضای صدور حکم الزام به تقسیم مال مشاع (نوع مال مشاع مانند ملک مسکونی، تجاری، زمین کشاورزی و …) به شماره پلاک ثبتی [شماره پلاک ثبتی اصلی] اصلی و [شماره فرعی] فرعی واقع در بخش [نام بخش ثبتی] حوزه ثبتی [نام شهر] به آدرس [آدرس دقیق مال مشاع].
2. در صورت احراز عدم امکان تقسیم یا افراز، صدور دستور فروش مال مشاع مذکور و تقسیم ثمن حاصله از فروش بین شرکا به نسبت سهم الشرکه قانونی هر یک.
3. بهای خواسته: [تعیین دقیق ارزش ریالی مال مشاع به عنوان بهای خواسته (مثلاً: مبلغ ۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) یا تعیین آن به صورت غیرمالی در صورتی که تعیین ارزش دقیق در زمان دادخواست مقدور نباشد، که در این صورت هزینه دادرسی بر اساس دعاوی غیرمالی پرداخت می گردد].

دلایل و منضمات:

1. فتوکپی مصدق سند مالکیت شماره [شماره سند] مورخ [تاریخ] (یا قولنامه/مبایعه نامه عادی مورخ …) (پیوست).
2. فتوکپی مصدق شناسنامه و کارت ملی خواهان (پیوست).
3. فتوکپی مصدق گواهی انحصار وراثت شماره [شماره] مورخ [تاریخ] (در صورت موروثی بودن ملک و پیوست).
4. استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک مربوطه (در صورت لزوم و درخواست دادگاه).
5. عنداللزوم ارجاع امر به کارشناسی رسمی دادگستری جهت تعیین قابلیت افراز یا تقسیم و تعیین ارزش ملک.
6. [هر مدرک دیگری که برای اثبات شراکت یا عدم توافق لازم است].

شرح دادخواست:

احتراماً به استحضار عالی می رساند اینجانب [نام خواهان] به همراه خوانده/خواندگان محترم [نام خوانده/خواندگان]، مالکین مشاعی [نوع مال، مثلاً شش دانگ یک قطعه زمین/آپارتمان] به پلاک ثبتی فوق الذکر می باشیم که سهم الشرکه اینجانب [مثلاً: سه دانگ مشاع از شش دانگ] و سهم خوانده/خواندگان [مثلاً: سه دانگ مشاع از شش دانگ] می باشد. (در صورت موروثی بودن: این ملک به موجب [گواهی انحصار وراثت/سند ارث] به صورت مشاع به ما ورثه رسیده است.)

نظر به اینکه ادامه شراکت به نحو اشاعه برای اینجانب مقدور نمی باشد و با وجود تلاش های مکرر، متاسفانه حصول توافق با خوانده/خواندگان محترم در خصوص تقسیم ملک مذکور به صورت تراضی یا افراز آن میسر نگردیده است و ایشان از تقسیم یا افراز مال مشاع امتناع می ورزند. لذا با استناد به ماده ۵۸۳ قانون مدنی که هیچ شریکی را به ادامه شرکت مجبور نمی سازد، و سایر مواد قانونی مربوطه در قانون آیین دادرسی مدنی و قانون امور حسبی، تقاضای رسیدگی و صدور حکم مقتضی مبنی بر الزام به تقسیم مال مشاع فوق الذکر به هر نحو ممکن (اعم از افراز یا تقسیم به رد و تعدیل با ارجاع به کارشناسی)، و در صورت احراز عدم قابلیت افراز یا تقسیم، صدور دستور فروش مال مشاع از طریق مزایده و تقسیم ثمن حاصل از فروش بین شرکا به نسبت سهم الشرکه قانونی هر یک، از محضر دادگاه محترم مورد استدعاست.

با تشکر و تجدید احترام،

[نام و نام خانوادگی خواهان]

[امضا]

نتیجه گیری

همان طور که دیدید، مالکیت مشاعی می تواند در ابتدا شیرین به نظر برسد، اما وقتی پای اختلاف و عدم توافق به میان می آید، می تواند به یک گره کور تبدیل شود. خوشبختانه، قانون راه حل هایی برای پایان دادن به این گره ها دارد که یکی از مهم ترین آن ها، دادخواست الزام به تقسیم مال مشاع است. از توافق دوستانه گرفته تا افراز و حتی دستور فروش، همه ابزارهایی هستند که برای احقاق حق شما وجود دارند.

پیگیری این نوع پرونده ها به دلیل پیچیدگی های حقوقی و مراحل مختلف اداری و قضایی، ممکن است چالش برانگیز باشد. آگاهی از قوانین، تهیه مدارک دقیق و صحیح، و در صورت لزوم، مشاوره با یک وکیل متخصص، می تواند مسیر را برای شما هموارتر کند و به شما کمک کند تا به بهترین نتیجه ممکن دست پیدا کنید. پس اگر در چنین وضعیتی قرار گرفته اید، با دانش و آخصص اقدام کنید و اجازه ندهید بلاتکلیفی مالکیت مشاع، حقوق شما را ضایع کند.